Vasiyetname nasıl düzenlenir sorusunun kısa cevabı şudur: Vasiyetnamenizi iki tanıkla birlikte noterde veya sulh hâkimi önünde resmî olarak yapabilir ya da baştan sona kendi el yazınızla yazıp yıl, ay, gün belirterek imzalayabilirsiniz. Sözlü vasiyet ise yalnızca ölüm tehlikesi gibi olağanüstü durumlarda mümkündür.
Vasiyetname yapabilmek için on beş yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olmanız gerekir. Şekil kuralına uyulmaması, vasiyetnamenin iptal edilmesine yol açabilir. Vasiyetin saklı payı aşan kısmına karşı da tenkis (indirim) davası açılabilir.
Vasiyetname, ölümünüzden sonra hüküm doğuracak isteklerinizi içeren, tek taraflı ve dönülebilir bir belgedir. Temel düzenleme 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 531-544. maddelerindedir.
Vasiyetname ile örneğin şunları yapabilirsiniz:
TMK m. 502, on beş yaşı doldurmayı ve ayırt etme gücüne sahip olmayı arar. Miras sözleşmesinden farklı olarak ergin olma ve kısıtlı bulunmama şartı yoktur (TMK m. 503). Yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılan vasiyet ise geçersizdir (TMK m. 504).
Saklı pay, belirli mirasçılara kanunen ayrılan ve vasiyetle ortadan kaldırılamayan payı ifade eder. Altsoyunuz, ana ve babanız veya eşiniz yoksa malınızın tamamında tasarruf edebilirsiniz (TMK m. 505).
| Mirasçı | Saklı pay (TMK m. 506) |
|---|---|
| Altsoy | Yasal miras payının yarısı |
| Ana ve babanın her biri | Yasal miras payının dörtte biri |
| Eş (altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte) | Yasal miras payının tamamı |
| Eş (diğer hâllerde) | Yasal miras payının dörtte üçü |
Örneğin eşiniz ve iki çocuğunuz varsa eşinizin saklı payı terekenin 2/8’i, çocuklarınızın toplam saklı payı 3/8’idir. Bu durumda serbestçe vasiyet edebileceğiniz kısım 3/8 olur. Hesap, borçlar düşüldükten ve tenkise tabi sağlararası kazandırmalar eklendikten sonra ölüm tarihindeki duruma göre yapılır (TMK m. 507-508).
| Tür | Kim düzenler | Temel şekil kuralı |
|---|---|---|
| Resmî | Noter, sulh hâkimi veya yetkili memur | İki tanık, memurun ve vasiyet edenin imzası |
| El yazılı | Vasiyet eden | Tamamı el yazısıyla; yıl, ay, gün ve imza |
| Sözlü | İki tanık aracılığıyla | Yalnız olağanüstü durumda; hemen belgeleme ve mahkemeye başvuru |
Resmî vasiyetname TMK m. 532-537’de düzenlenmiştir. Okuyup imzalayabilen kişi için işlem şu sırayla ilerler:
Okuyamayan veya imzalayamayan kişilerde noter metni iki tanığın önünde okur. Tanıklar da hem beyanı hem okumayı vasiyetnameye yazdırıp imzalar (TMK m. 535).
Kim tanık olamaz? Fiil ehliyeti bulunmayanlar, ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar ve okur yazar olmayanlar tanık olamaz. Eşiniz, üstsoy ve altsoy kan hısımlarınız, kardeşleriniz ve bunların eşleri de tanıklık yapamaz. Noter ve tanıklar ile bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine de aynı vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz (TMK m. 536).
Gerekli belgeler: Noter kimliğinizi, adresinizi, yeteneğinizi ve gerçek isteğinizi araştırmakla yükümlüdür (1512 sayılı Noterlik Kanunu m. 72). Bu nedenle kimlik belgenizi ve tanıklarınızı hazırlamanız, başvuru öncesinde notere gerekli belgeleri sormanız yararlı olur. Hukuk Genel Kurulu’nun aktardığı Noterlik Kanunu Yönetmeliği m. 91’e göre, yaşlılık, hastalık veya dış görünüş nedeniyle yetenekten şüphe edilirse ya da ihbar veya şikayet varsa ayırt etme gücü doktor raporuyla saptanır.
Noter ücreti: 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi’ne göre vasiyetname düzenleme ücreti 2.661,62 TL, yazı ücreti sayfa başına 80,68 TL’dir. Vasiyetnameden vazgeçme veya değiştirme işlemleri düzenleme ücretinin üçte birine tabidir. Ödenecek toplam tutar, diğer kalemlerle farklılaşabilir; bu nedenle notere sormanız gerekir.
El yazılı vasiyetnamenin yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilmeli; metin başından sonuna kadar el yazınızla yazılıp imzalanmalıdır (TMK m. 538). Tanık gerekmez. Metni saklanmak üzere notere, sulh hâkimine veya yetkili memura bırakabilirsiniz; bu bir zorunluluk değildir.
Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık veya savaş gibi nedenlerle diğer iki şekle başvuramayan kişi sözlü vasiyet yapabilir (TMK m. 539). Son arzular iki tanığa anlatılır, tanıklar bunu vakit geçirmeden belgeleyip sulh veya asliye mahkemesine başvurur (TMK m. 540). Sonradan diğer şekillerde vasiyetname yapma olanağı doğarsa, bu tarihten bir ay sonra sözlü vasiyet hükümden düşer (TMK m. 541).
Kanundaki şekillerden birine uyarak yeni vasiyetname yapabilir veya eskisini yok edebilirsiniz (TMK m. 542-543). Önceki metni kaldırmadan yeni bir vasiyetname yaptığınızda, kuşkuya yer bırakmayacak biçimde tamamlamadıkça yenisi eskisinin yerini alır. Vasiyet ettiğiniz malı sonradan satarsanız, aksi belirtilmedikçe o vasiyet ortadan kalkar (TMK m. 544).
Vasiyetnameyi bulan veya saklayan kişi, ölümü öğrenir öğrenmez onu sulh hâkimine teslim etmekle yükümlüdür. Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, vasiyetnameyi teslimden itibaren bir ay içinde açar ve ilgililere okur (TMK m. 595-597).
İptal sebepleri TMK m. 557’de sınırlı olarak sayılmıştır: ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ve şekle aykırılık. Saklı payın aşılması ise tenkis konusudur.
| Dava | Öğrenmeden itibaren | Her hâlde |
|---|---|---|
| İptal (TMK m. 559) | 1 yıl | Açılma tarihinden itibaren iyi niyetli davalıya karşı 10, iyi niyetli olmayana karşı 20 yıl |
| Tenkis (TMK m. 571) | 1 yıl | Açılma tarihinden itibaren 10 yıl |
Bu davalar mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde görülür (TMK m. 576). Mirasbırakan İzmir’de yerleşikse yetkili mahkeme de orada bulunur. İncelenen kararlarda bu davalara asliye hukuk mahkemeleri bakmaktadır.
Bir yıllık sürenin başlangıcı: 3. Hukuk Dairesi, sürenin vasiyetnamenin açılma kararının kesinleşmesinden değil, öğrenmeden başladığını kabul etmiştir (E. 2019/4002, K. 2020/80, T. 14.01.2020). 7. Hukuk Dairesi de vasiyetnamenin tebliğini esas alan ret kararını onamıştır (E. 2026/1295, K. 2026/1796, T. 06.04.2026). Buna karşılık aynı Daire, süreyi açılma ve okunma kararının kesinleşmesinden başlatan kararlar da vermiştir (E. 2024/3670, K. 2025/1885, T. 10.04.2025; bu yöndeki bozmaya uyulması üzerine oy çokluğuyla E. 2026/2641, K. 2026/2729, T. 14.05.2026). Bu nedenle güvenli yol, vasiyetnameyi öğrendiğiniz en erken tarihten itibaren bir yılı hesaplamaktır.
Eski el yazılı vasiyetnamelerde yer: Yürürlükteki TMK m. 538 yer yazılmasını aramaz. Ancak 01.01.2002 öncesi metinlerde sonuç kesin değildir. 7. Hukuk Dairesi, 1997 tarihli metinde TMK’nın uygulanması nedeniyle yer eksikliğini iptal sebebi saymayan kararı onamış (E. 2025/150, K. 2025/3730, T. 18.09.2025); 1995 tarihli başka bir metinde ise yer yazılmaması nedeniyle iptali doğru bulmuştur (E. 2024/1394, K. 2025/276, T. 15.01.2025). Eski bir el yazılı vasiyetnameniz varsa yenilemeyi düşünebilirsiniz.
Vasiyetname için sağlık raporu zorunlu mu?
TMK’da her vasiyetname için rapor şartı yoktur. Yönetmelikteki şüphe hâllerinde ise rapor aranabilir. Sağlık raporunun geçerlilik koşulu olmadığını belirten ilk derece gerekçesini içeren ret kararı istinaf ve temyizde korunmuştur (7. HD, E. 2023/2763, K. 2024/2486, T. 09.05.2024). Yine de yaşlılık veya hastalık varsa rapor, ileride çıkabilecek uyuşmazlık bakımından yarar sağlayabilir.
Kardeşlerin saklı payı var mı?
Hayır. Kardeşlere ilişkin bent 2007’de yürürlükten kaldırılmıştır (TMK m. 506/3).
Vasiyet edilen mal kendiliğinden lehtara geçer mi?
Mirasçı atama ile belirli mal bırakma aynı değildir. Atanmış mirasçı mirası ölümle kazanır (TMK m. 599). Belirli mal bırakılan kişi ise kişisel bir istem hakkı kazanır ve yerine getirilmezse dava açabilir (TMK m. 600).
Yalnızca bir malım için vasiyetname yapabilir miyim?
Evet. Tasarruf etmediğiniz kısım yasal mirasçılarınıza kalır (TMK m. 514).
Geçerli bir vasiyetname için doğru şekli seçmek, ehliyeti ve tanık yasaklarını gözetmek ve saklı payı hesaplamak gerekir. Sonucun her olayda farklı olabileceğini de unutmamak gerekir. İzmir’de veya başka bir şehirde vasiyetname hazırlığı yapıyorsanız, metni miras hukuku yönünden bir avukata inceletmeyi düşünebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; somut olayınıza ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.