Türk Ceza Kanunu madde 125-131 maddelerinde düzenlenen hakaret suçu şerefe karşı işlenen suçlar kapsamındadır. Hakaret suçu iki farklı şekilde işlenebilmektedir. Belli somut bir durum ve olgunun isnat edilmesi suretiyle kişinin şeref ve saygınlığının zedelenmesi veya genel ve soyut nitelikteki söz ve davranışlarla kişinin değersizleştirilmesi, rencide edilmesi.

Hakaret suçunda korunan olgu kişinin şerefi, benliği ve özsaygısıdır. Hakaret suçunun işlenmesi durumunda suçun faili aynı zamanda mağdurun kişilik haklarına da saldırmış olduğundan tazminat sorumluluğu da doğacaktır.

Hakaret Suçunda Şikayet Süresi Nedir?

Hakaret suçunun basit hali, diğer tüm takibi şikayete bağlı suçlarda olduğu gibi şikayet süresi 6 aydır. Suçun mağduru, hakaret edeni hakaret ettiğini öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içerisinde şikayet etmek zorundadır. Aksi halde şikayet hakkını kaybedecektir.

Hakaret suçunun nitelikli halleri şikayete bağlı değildir. Bu nedenle suçun nitelikli halleri için herhangi bir şikayet süresi sınırlaması yoktur. Suçun nitelikli hallerinin işlenmesi halinde cumhuriyet savcılığı resen soruşturma açar.

Hakaret suçunun basit halinin işlenmiş olması durumunda taraflar arasında uzlaşma hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Uzlaşma hükümlerinin uygulanmaması durumu hukuka aykırı olacaktır.

Hangi Sözler Hakaret Suçunu Oluşturur?

Hakaret suçunu oluşturan sözlerin tahdidi olarak sayılmasına imkan yoktur. Suçun mağdurunun kişilik haklarına saldırı oluşturabilecek, onur, şeref veya saygınlığını rencide edecek somut bir fiil veya olgu isnat edildiği veya sövme yoluyla kişinin onur, şeref veya saygınlığına saldırılması gerekmektedir. Görüldüğü üzere, hakaret suçunda önemli olan kişiyi rencide eden, toplum içinde değersizleştiren fiillerin cezalandırılmasıdır. Dolayısıyla suçun mağdurunun kişilik haklarına saldırı neticesinde rencide olması da gerekmektedir.

Kişiye isnat edilen olgu kişinin fiziksel özelliğini barındırıyorsa yine de hakaret suçu oluşabilecektir. Şöyle ki; gözleri kör olan bir kişiye “Şuna bak kör herif” demek hakaret suçunun oluşmasına neden olabilecektir.

Tahdidi olarak sayılmasa da bir kişiye açıkça “mal” “salak” “aptal” “özürlü” “şerefsiz” gibi kelimeler kullanarak sözler söylemekte hakaret suçunu oluşturabilecektir. Ancak beddua niteliğindeki sözler hakaret suçunu oluşturmayacaktır.

Dilekçe hakkı ve eleştiri, basının haber yayımlama hakkı, iddia ve savunma dokunulmazlığı kapsamında söylenen söz ve yapılan davranışlar hakaret suçunu oluşturmaz.

Kamuoyu tarafından yaptıkları işler nedeniyle bilinen, tanınan kişilere (Örneğin, futbolcular, sanatçılar, özellikle politikacılar) yönelik eleştiriler, normal kişilere yöneltilen eleştirilerden daha sert ve ağır olabilir. Bu kişilerin normal kişilere göre eleştiriye daha açık olmaları ve eleştiriye tahammül etmeleri gerekir. Bir siyasetçiye, “senden bu memlekete hayır gelmez, bütün memleketi sattın” demek ancak ağır eleştiri olarak nitelenebilir, ama hakaret değildir.

Ancak belirtmek gerekir ki yapılan ağır eleştirinin de bir sınırı olduğu aşikardır. Kullanılan kelimelerde eleştiri sınırının aşılması durumunda hakaret suçunun oluşacağı gözetilmelidir. Örneğin Yargıtay bir kararında;

“…Oda TV isimli internet sitesinde katılan hakkında yapılan yayına yönelik olarak sanık tarafından yapılan “yalaka, g.. kılı olmuşsun” biçimindeki yorumun muhatabının katılan olması ve bu sözlerin katılanın onur, şeref ve saygınlığını rencide edici boyutta bulunması karşısında, suçtan kurtulmaya yönelik sanık savunmasına itibar edilerek, yerinde olmayan gerekçeyle beraat kararı verilmesi, ….”18. Ceza Dairesi 2018/3001 E. , 2020/928 K.

Cumhurbaşkanına Hakaret Suçu ve Cezası

Cumhurbaşkanına hakaret suçu Türk Ceza Kanunu madde 299′da ayrıca düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanına hakaret suçunda korunan yarar Cumhurbaşkanının toplumsal değeri konusunda toplumun sahip olduğu duygu ve düşüncelerin sarsılmasının önlenmesidir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçunda Cumhurbaşkanlığının makamının fonksiyonları, işlevi, yerine getirdiği görevi değil hukuksal bir kavram olarak cumhurbaşkanının “şerefi” korunmak istenmektedir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçunun kovuşturulması Adalet Bakanlığı’nın iznine bağlıdır. Cumhurbaşkanına hakaret suçunun cezası 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasıdır. Suçun alenen işlenmesi halinde verilecek ceza 1/6 oranında arttırılır. Örneğin, fiilin internette sosyal medya üzerinden, radyo, tv vb. gibi araçlarla veya herkesin duyma ihtimali olan bir ortamda işlenmesi halinde cumhurbaşkanına hakaret suçunun alenen işlendiği kabul edilir.