Yargıtay

14. Hukuk Dairesi

E.2014/11769 K.2015/2266 T.02.03.2015

KOMŞULUK HUKUKU

EL ATMANIN ÖNLENMESİ

MÜLKİYET HAKKININ KISITLANMASI

UYUŞMAZLIĞIN KOMŞULUK HUKUKU ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLEREK SONUÇLANDIRILMASI GEREKTİĞİNDEN İDARİ YARGIDA GÖRÜLMEKTE OLAN DAVANIN NETİCESİNİN BEKLENMESİ GEREKMEYECEĞİNDEN, DAVANIN ESASININ İNCELENEREK SONUCUNA GÖRE BİR KARAR VERİLMESİ GEREKİR.

2709/md.35

4721/md.683

Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 09.07.2013 gününde verilen dilekçe ile komşuluk hukukuna dayalı el atmanın önlenmesi istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın usulden reddine dair verilen 29.04.2014 günlü hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:

Dava, komşuluk hukukundan kaynaklanan el atmanın önlenmesi ve kal isteğine ilişkindir.

Davalı, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, belediye encümeni tarafından verilen davaya konu duvarın yıkım kararına karşı davalı tarafından idari yargıda kararın iptali istemiyle açılan davanın, bu davayı etkileyeceği ve duvarın akıbetine ilişkin bir karar da verilmiş olacağı, bu nedenle davacının dava açmakta hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Hükmü, davacı vekili temyiz etmiştir.

TMK m. 683’deki “Bir şeye malik olan kimse, hukuk düzeninin sınırları içinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir. Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir” hükmü ile mülkiyet hakkının kanunla toplum yararına kısıtlanabileceği temel ilke olarak kabul edilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, mülkiyet hakkının nasıl korunacağı hükme bağlanmış, 730 ve 737. maddeleriyle de taşınmaz malikinin başkalarına zarar vermesinin önlenmesi hedeflenmiştir.

Yapma, kaçınma, katlanma olarak özetlenebilecek bu sınırlamaların önemli bir bölümü TMK’nın “komşu hakkı” başlığı altında, 737 ile 750. maddelerinde düzenlenmiş, 751 ile 761. maddelerinde de yine malikin yapması ve katlanması gereken hususlar belirtilmiştir.

Taşınmaz malikinin katlanma yükümlülüğü tamamen mülkiyetin içeriğinden doğmaktadır. Mülkiyet geniş haklar, buna bağlı yetkilerin yanında, söz konusu ödevlerle birlikte bir bütündür. Anayasanın 35. maddesinde de mülkiyet hakkının kamu yararına sınırlandırılabileceği ve mülkiyet hakkının toplum yararına aykırı kullanılamayacağı öngörülmüştür.

Mahkemece yapılacak araştırmalarda somut olayın özelliği, komşu taşınmazların yerleri, nitelikleri, konumları, kullanma amaçları göz önünde tutularak, normal bir insanın hoşgörü ve tahammül sınırlarını aşan bir elatmanın bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir. Davacının sübjektif ve aşırı duyarlılığı ile değil, objektif her normal insanın duyarlılığına göre elatmaya katlanıp katlanamayacağı araştırılmalı; sonuçta katlanılabilir, hoşgörü sınırlarını aşan bir zarar veya elatmanın varlığı tespit edildiği takdirde mülkiyet hakkının taşkın olarak kullanıldığı sonucuna varılmalıdır.

Taşkın kullanma belirlendiği takdirde elatmanın tamamen ortadan kaldırılması veya tahammül sınırları içerisine çekilebilmesi için ne gibi önlemlerin alınması gerektiği bilirkişiler aracılığı ile tespit edilerek, tarafların yarar ve çıkar dengelerini gözetilerek bunların en uygununa karar verilmelidir.

Bunun için de mahkemece öncelikle taraflara ait taşınmazların tapu kayıtları ile çap ve krokileri getirtilmeli, yapılacak keşifte, kadastro mühendisi veya tapu fen memuru bilirkişi yanında davanın niteliğine, tarafların iddia ve savunmalarına göre, en uygun ihtisas grubu ve meslek erbabından seçilecek bilirkişiler hazır bulundurulmalı; düzenlenecek bilirkişi raporlarında, alınması gereken önlemler ile tazminat, ecrimisil, yıkım ve eski hale getirme istekleri varsa, bunlar gerekçeli olarak gösterilmelidir. Davacının zararının önlenmesi esas olmakla birlikte, davalıya da en az zarar verecek veya külfet yükleyecek önlem veya önlemler belirtilmelidir.

Bu ilkeler ışığında somut olaya gelince; davacı kullanımında olan 294 ada 25 parsel sayılı taşınmaza komşu davalıya ait 294 ada 20 parsel sayılı taşınmazın üzerindeki ve her iki taşınmazın sınırında bulunan duvarın, davacıya ait taşınmazın hava ve güneşini engelleyecek şekilde yükseltilmesi nedeniyle elatmanın önlenmesi ve duvarın kal’ini talep etmiştir.

Bu davada uyuşmazlığın Dairemizin yukarıda açıklanan ilkeleri doğrultusunda komşuluk hukuku çerçevesinde değerlendirilerek sonuçlandırılması gerektiğinden idari yargıda görülmekte olan davanın neticesinin beklenmesi gerekmez. Bu itibarla mahkemece davanın esasının incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

02.03.2015 tarihinde oybirliği ile karar verildi.